Nizam Sucu/ Günümüzün Tiranları ve bir Anadolu Halk İsyancısı


  • Gündem
  • 12 Şub 2014
  • admin
  • Okunma
  • Yorum Yok

pirŞu Anadolunun kaderimidir bilinmez, yine sular durulmuyor. Tarihin şimdiki evresinde yine iktidara yapışmış tek adam ve parelelindeki (çünkü yanına kimseyi tam yanaştırmıyor ve harcamaya hazır) sadık yandaşları her türlü inkarcılığı, dezenfermasyonu, manipülasyonu pervasızca yaparak ama tehdit ama ‘onlardan sonra felaket olacak’ tellallığıyla seçimler öncesi ağır ağır azalsada belli bir kitlenin desteğini tutmayı beceriyor. Bunda dini sömürüyü iyi becermenin yanında her türlü muhalefetin önünü kesmeyi pişkinlikle başarmasının büyük rolü var.

 

Her şeyi o biliyor, Hasan Sabbah’tan, Hazreti Ali ‘ye kadar her konuda atıp tutuyor.

Bırakın genel politik meselelerle uğraşmasını, mikro politikacılıkla TV kanal sorumlularına aba altından sopa gösterip, muhalif liderle ilgili haber geçen alt yazılara bile müdahele edip durdurabiliyor.

 

Mağduru oynayıp herkesi mağdur ediyor en son örneği Internet sansürü ve arkası gelecek gibi onun için son durak faşizm hemde dine dayalı olacağı için uzun nefesli bir faşizm hedefliyor.

 

Ama Anadolu, hem de Halife olmayı arkasına almış nice sultanlara karşı savaş veren, Tek Adam gibilerin hiç hoşlanmayacağı nice kahramanlar, düşünürler, ozanlar yetiştirdi.

Bu kahramanların örgütlediği yığınların ayaklanması o zalim liderleri tir tir titretirken can havli ve iktidar hırsıyla her türlü entrikaya ve kulp takıp itibar zedelemeyi haince yerine getirdiler.

 

Bu gün de olup biten pek farklı değil. Yine yolsuzluk, yine talan ve üstlerini örtmek için karalama ve yalan. Bizde yine isyancı yönü törpülenmeye çalışılan bir halk liderini kendi algıladığımız, anladığımız kadarıyla hatırlatalım dedik, Pir Sultan Abdal’ı anlatmaya çalıştık. Genç nesillere bilgi olsun, ışığı her daim yolumuzu aydınlatsın….

 

Bizim Pir Sultan Abdalımız…

 

Büyük isyancı, Kızılbaş ozanı Pir Sultan Abdal hakkında çok şeyler yazıldı, yaşadığı yıllarla ve idamıyla ilgili çelişkili görüşler ileri sürüldü, herkes kendine göre ya sahip çıkmaya çalıştı, ya da utanmadan karalamaya uğraştı… Biz, bu koca deryayı, yüzyıllardır insanca ve özgürce yaşam için yolumuzu aydınlatmaya devam eden o sönmez meşaleyi

kendi anladığımıza göre anlatmaya çalışacağız.

 

Bizim Pir Sultan Abdal’ımızın sazıyla ve şiirleriyle bir çok konuda söz etmiştir. Dağla taşla dertleşir, baharı çiçekleri selamlar, en yüce konulardan, en basitine kadar iner güzelim nefeslerini, deyişlerini, güzellemelerini her insanın beğenisine sunar.

Sazıylada konuşur;

 

Gel benim sarı tanburam

Sen ne için inilersin

İçim oyuk derdim büyük

Anın için inilerim

 

Pir Sultan Abdal Alevidir, Ali, Ehlibeyt sevdalısıdır, aşk deryasına boylayıp ummana dalmıştır, bu sevda onu aşk harmanında savurmuş eleyip yoğurmuş ve kazanda pişirmiştir. Bu olgunlukla eksiğini, noksanını da döker meydana, özünü dara çeker..

 

Pir Sultanım yeryüzünde

Hiç hata yoktur sözümde

Eksiklik kendi özümde

Dar’ına durmaya geldim

 

Bizim Pir Sultan Abdal’ımızın bir önemli yönü de  insan-Tanrı birliği (vahdet-i vücud) ve insan- doğa- Tanrı birliği (vahdet-i mevcud) inanç  anlayışıyla yazıp, söylemesiydi. Çünkü bu çeşit Tanrı anlayışı olmasaydı, ne hümanizm-insan severlik, ne de doğa-çevre sevgisi oluşurdu..

Bakın bizim Pir Sultan Abdalımız ne güzel söylemiş..

 

Sen Hakkı yabanda arama sakın

Kalbini pak eyle Hak sana yakın

Ademe (insana) hor bakma sözünü sakın

Cümlesin ademde buldum erenler

 

Bizim Pir Sultanımız 1480-1550 yılları arasında 2. Bayezit (Bu sözcük Arapça ‘Yezit’in babası’ anlamına gelen’ Abu Yezid’den bozularak Türkçeleşmiştir)Yavuz Selim ve Kanuni Süleyman dönemlerindeki sömürü ve baskıya karşı köylü isyanları ve Kızılbaş-Alevi kıyımları içinde yaşamıştır. Şah Kulu isyanından başlayarak Kalender Şah dahil tüm isyanlara tanık olmuş, en etkili biçimlerde isyancı saflarda yerini almıştır. Kanuni’nin İran seferi sırasında uyguladığı Köylü-Alevi kıyımı sırasında eski talibi Hızır paşa tarfından idam edilmiştir.

 

Yürü bire Hızır Paşa

Senin de çarkın kırılır

Güvendiğin padişahın

Gün olur bir gün devrilir

 

Asıl adının Haydar ya da Koca Haydar olduğu kabul edilir. ‘Pir Sultan Abdal onun ozan adıdır; başlı bulunduğu Ulu Pir, Sultan Hacı Bektaş Veli Dergahı’nın yol abdalı olarak bu adı kullanmış olduğu sanılıyor. Hacı Bektaş evlatlarından Dergah’ın postnişini Pir Balım Sultan’a ikrar verip nasip aldıktan sonra nefeslerini-deyişlerini Pir Sultan Abdal ozan adıyla yazmaya başlamış olmalıdır. Onu Hacı Bektaş Veli Dergahı’na bağlılığını şiirlerinde açıkça görürüz;

 

Arzuladım Sana Geldim                      Pir Sultan’ım gerçek veli

Hünkar Hacı Bektaş Veli                    Erenlerden çekmem eli

Eşiğine yüzler sürdüm                        On’ki imamın serveri

Hünkar hacı Bektaş Veli                     Hünkar Hacı Bektaş Veli

 

Bizim Pir Sultan Abdalımız gençlik yıllarında, Osmanlı zulmüne kıyımına ve sömürüsüne karşı, Urum diyarında, yani Anadolu’da yükselen Kızılbaş ihtilalinin yetiştirip 1502’de tahta oturttuğu Şah İsmail’i kurtarıcı olarak görüp, halk yığınlarını ‘Gelin canlar bir olalım/Münkire kılıç çalalım’ diyerek onun peşinde yürüyüş eylemeye çağırır. (Kızılbaş İhtilali ve Şah İsmail, Çaldıran savaşı için bkz. İsmail Kaygusuz, Görmediğim Tanrı’ya Tapmam kitabının ilgili bölümleri  ve www.ismailkaygusuz.com ) 1514 Çaldıran yenilgisinden sonra yapılan Kızılbaş kırımından, Arapkir ile Sivas-Divriği sınırındaki Sarı Çiçek yaylasında gizlenerek kurtulmuş; bir onyıl kadar burada yaşamıştır.

.

Pir Sultan Abdalımız, Cihan Devleti Osmanlıyı tir tir titreten Sah Kulu (1509-1511), Nur Ali Halife (1512-1514), Bozoklu Celal (1517), Şah Veli (1519), Baba Zünnun ve Dede Süklün (1525-1527) ayaklanmalarına tanıklık yapıp, yerini almıştır, ama Hacı Bektaş Veli torunlarından Kalender Şah (Çelebi, Abdal veya Civan adlarıylada bilinir) isyanındaki (1527-1528) rolü daha da ileridir.  Artık gitmek istediği ve halkı peşinden çağırdığı Şahhacı Bektaş evlatlarından  Kalender Şah’tır.  Her dinden ve inançtan Osmanlıdan zulüm gören herkesi, sazıyla sözüyle  “Sancağımız Kazaova’ya dikilsin” diye  haykırarak cesaretlendirir, ayaklanmaya çağırır. Gerçekten  Tokat yöresindeki Kazova’da  çok kanlı savaşlar olur ve Osmanlı ordusunu darmadağın eder Kalender Çalebi güçleri. Kazova’ya birlik sancağını dikerler..

Kalender Çelebi’nin gerek Yıldız yaylasındaki Şah İsmail’le görüşmesinde ve gerekse  Çaldıran yenilgisinden sonra Şah’ı görmek için gizlice gittiği heyetin içinde de Pir Sultan Abdal yer alır.  Bu görüşmeyi Kalender’e büyük övgüler düzdüğü bir şiirinde anlatır:

 

Geç imdi şöhret-i alem göründü

Hisaba Cümle ihsandır Kalender

……

Velayet Ka’besin açtı Hatayi

Gulam-ı Şah-ı Merdandır Kalender

 

Kalender Şah Osmanlıya karşı zaferlerle yürürken, o tükenmez Osmanlı entrikaları ve zorluklar etkisiyle bazı gruplar eve dönmeye yeltenince, bizim Pir Sultanımız alır sazı eline ve şöyle seslenir.

 

Kadılar Müftüler fetva yazarsa

İşte kement, işte boynum asarsa

İşte hançer, işte kellem keserse

Dönen dönsün, ben dönmezem pirimden

 

Ayaklanma durdurulmaz hale gelince Sadrazam İbrahim Paşa (Pargalı) isyancılarla birlikte hareket eden Dulkadirli beyleri, ‘dirlikleri geri verilecek’ diye kandırıp ayaklanmayı bölmeyi başarır. Osmanlı savaşta yenemediği Kalender Şah’ı bitmeyen entrikalarla güçten düşürüp yener. Yine Kızıl Irmak, kan kırmızı akar. Pir Sultan Abdal, Kalender Çelebi yenilince daha uzaklara gider, ikinci kez yıllar boyu Rumelinde gizlenmeyi başarır. Bir bilgiye göre Bedreddini’ler arasında, Trakyada, Serezli Pir Sultan adıyla ki uzun yıllar haklı mücadelesine devam eder. Ve şöyle anlatır oraları ve memleket özlemini:

 

Akdenizi seyreyledik yalıda                Hünkar Hacı Bektaş Velinin Tahtı

Böyle aldık nasihati uludan                 Komazdı Yezitten alırdı ahı

Tanrıdağı Kurbu Kızıl deliden            Her gece seyrimde seherin vakti

Görünür İmam evleri görünür             Görünür İmam evleri görünür

 

Ve birgün, Kul Himmet ve Muhasibi Ali Baba’nın ısrarlı daveti üzre bizim Pir Sultan Abdalımız ikna olur ve Sivas ellerine geri döner.

 

Himmet eylen şu dağları aşalım

Pir aşkına kaynaşalım coşalım

Gelin birer birer hellaleşelim

Dostlar bizi sefa ile gönderin

 

Bizim Abdalımız, asıl adıyla Koca Haydar, Sivas’a döndüğünde, her savaş öncesi ve sonrası gelenekselleşen Alevi kırımından bu defa kurtulamadı. İdam edildi, hemde bir dönek Hızır Paşa eliyle, hemde Sivasta (1548-1550?) . Ama o bunu da biliyordu ki şöyle seslenmişti..

 

Pir Sultan Abdalım Hakka Yakındır

Edebi erkanı hemen takın dur

Ölüm uzak derler heman yakındır

Dostlar bizi sefa ile gönderin

 

Ve bu gün, bizim Pir Sultan Abdallarımız yine doğdular, yine meydanlardalar. AKP kimliğindeki egemenlerin bir yandan devrimcilere, demokratlara, işçilere kıyan, bir yandan da o tükenmeyen Osmanlı entrikacılığını kullanıp, hırsızlıklarını örtmeye, emekçi halkı bölmeye çalışan bu yeni zalimlere karşı, sazıyla, sözüyle ve yumruklarıyla savaşıyorlar. Pir Sultan Abdallar onuruyla savaşmaya devam da edecekler, taa ki insana ve doğaya saygılı, her türlü ayrımcılığı dışlayan (özellikle milliyetçiliği), kamil insan gelene ve o paylaşımcı düzen kurulana kadar.

 

 

Benzer Yazılar

En güzel Beşiktaşın çocukları sever / Bulut Küçükartal

Bugün hayatta olan milyonlarca insan potakalda witamin bile değilken , biz katranla 32 evlerin duvarına BJK yazmıştık.O öyle bir yazıydı ki , 2 askeri darbe , 1 Turgut Özal vs silemedi.Baktılar olmuyor lojmanları BJK yazan duvarla birlikte komple yıktılar. Siz bilmezsiniz ! İtalya fatihi kaleci Sabriyi.… Ahmet II , Nico,Zekeriya,Sanlı kaptanı. Vedat,Yusuf,Kör Tuğrul’u. Ben neden...

Misak Tunçboyacı /Çürümeden Önceki Son Çıkış

“Görmüyor Muyuz, Bocalıyor insan, aranıyor hep, Yer değiştiriyor, yükünü atmak ister gibi.” Titus Lucretius Carus   Gidişata dair bir portreyi oluşturabilmek, esas resmin detaylarına vakıf olmak ve bu bahisleri genellendirmelerin sığ sularında dolaşmadan bütünleştirebilmek, hakkaniyeti hatırlayabilmek haddizatında önemli sorunlarımızdandır. Olan biten her şey, bugünün sınırlarını zapt ederken, dönüştürmeyi aralıksız sürdürürken, erk nizamının gerçekliği sıradan için...
Makale'ye Yorum Yapın

ANA KATEGORİLER

Yazarlar

Yazarlar

Son Yorumlar

    Arşivler